حضرت علی (ع) به نقل از رسول خدا (ص) فرمود خداوند به من فرموده به راستی تو را سبع المثانی و قران عظیم دادیم بر من به فاتحةالکتاب جدا منت نهاد و ان را برابر قران قرار داد و همانا فاتحةالکتاب شریف ترین چیز است در گنج های عرش و همانا خدای تعالی محمد(ص) را مخصوص نمود به ان شرف داد و در ان کسی را از انبیاء شریک نکرد جز سلیمان بن داود که به او بسم الله الرحمن الرحیم عطا شد ایا نمی بینی ان را از بلقیس حکایت می کند هنگامیکه گفت به سویم کتاب کریم افتاد ان از سلیمان است و ان حق است بسم الله الرحمن الرحیم اگاه باشید هر کس حمد را بخوان که به موالات محمد و ال او معتقد باشد به امر قران فرمان برد و به ظاهر ان مؤمن و باطن ان را تصدیق کند خداوند به هر حرفی از ان به دو حسنه ای می بخشد که هر یک از ان ها برای او برتر است از دنیا و انچه که در ان است از اصناف اموال ان و خوبی های ان و کسی که گوش به قاری ان دهد ثلث قرائت کننده حسنه باشد باید شما این خیر را زیاد ببرید که غنیمت است و نباید موسم ان برود و حسرت در دل شما بماند.

امیر المؤمنین علی (ع) فرمود: لو شئت لاوقرت سبعین بعیرا من تفسیر فاتحةالکتاب. اگر بخواهم هفتاد شتر از تفسیر فاتحةالکتاب بار می کنم. پیغمبر گرامی فرمود:چون پهلو را به رختخواب نهی ان را بخوانی، از هر چیزی جز مرگ ایمن خواهی بود و فرمود هر که چهل حمد بر کاسه ابی بخواند و ان را بر روی تب دار بپاشند باذن خدا بهبود یابد.

حدیث خیلی مهم فرمود من ابدا نمی خوابم تا چهل هزار دینار صدقه دهم و بنده آزاد کنم و برای خدا قربانی نمایم گفته شد چگونه این کارها را انجام می دهی (با این که این کار هر شب دشوار است) فرمود شنیدم از حبیبم رسول الله  که می فرمود هر کس فاتحةالکتاب را بخواند هنگامی که در رختخواب باشد مانند این است که چهل هزار دینار را در راه خدا صدقه داده هر کس بگوید سبحان الله و الحمدالله و لا اله الا الله و الله اکبر و لا حول و لا قوة الا باالله العلی العظیم گویا بنده ای برای رضای خدا آزاد کرده و هر کس ایةالکرسی را بخواند گویا برای خدا یک قربانی کرده است.

 ابوذرانه پرسید یا رسول الله انبیاء چند نفرند؟ فرمود: 124 هزار گفتم. مرسل از ان ها چند نفرند؟ فرمود:313 نفر گفتم خدا چند کتاب نازل نمود؟ فرمود: 1،4 کتاب بر آدم ده صحف و بر شیث پنجاه صحیفه و اول کسی بود که به قلم نوشت و بر ابراهیم ده صحف و توریة و انجیل و زیور و فرقان در خبر آمده هر کس فاتحةالکتاب را بخواند گویا تمام کتبی که از آسمان آمده است را خوانده و هر که معنای آن را بداند گویا معنای تمام آن ها را دانسته.

 عمر بن ابی المقدام گوید از امام باقر (ع) شنیدم گفت هر که آیةالکرسی (آیات 255 و 256 سوره مبارکه بقره) را بخواند خدای تعالی هزار مکروه از مکاره دنیا و هزار مکروه از مکاره اخرت از او برگرداند که خوارترین مکاره دنیا فقر و خوارترین مکاره اخرت عذاب گور باشد. عبدالله ابی جعفر گوید مرا بیماری سختی پیش امد که اطباء از درمان ان عاجز شدند شبی رنجور در فکر فرو رفته و اندیشه کردم با خود گفتم به چیزی از قران استشفا کنم ایةالکرسی را خوانده و بر خود دمیدم مرا خواب برد در خواب دو مرد را دیدم  جلو من ایستاده اند به یکدیگر می گفتند این مرد آیتی از قران را خواند که در ان 365 رحمت است و ان مرد را هنوز به یک رحمت رسانیدند از ان هیبت از خواب بیدار شدم دردم ساکت شده بود.

در مستدرک الوسائل از کتاب الغایات جعفر بن احمد قمی (ره) روایت نموده که حضرت رسول الله (ص) به مردی فرمودند :چه ایه ای عظیم تر است؟ گفت:خدا و رسول او اگاه ترند،پس پیامبر (ص) دوباره فرمود و ان مرد دوباره گفت:خدا و رسول او داناتر،پس پیامبر (ص) دوباره سؤال را تکرار فرمودند و ان مرد دوباره گفت:خدا و رسول او داناترند، پس حضرت رسول الله  فرمودند: عظیم ترین ایه ایةالکرسی می باشد.

علت اینکه حضرت (ص) چند مرتبه سؤال را تکرار فرمود برای این است که برای اهمیت موضوع یعنی عظمت آیةالکرسی می باشد.

و از لب اللباب قطب راوندی از حضرت رسول (ص) روایت نموده که فرمودند: در شب معراج دو لوح را دیدم  که در یک لوح که در یک لوح فاتحةالکتاب و در دیگر لوح کل قران قرار داشت که سه نور از ان ساطع بود، پس گفتم ای جبرئیل این انوار چیست؟ جبرئیل گفت: ان سه نور، یکی سوره قل هو الله احد، یکی سوره یس و یکی آیةالکرسی بود.

و از حضرت رسول الله (ص) روایت نموده که فرمودند آیةالکرسی در خانه ای خوانده نمی شود مگر انکه ابلیس سی روز از ان بیرون رود و داخل ان خانه ساحر و ساحره تا چهل روز وارد نمی گردد.

و در خبر است هنگامی که آیةالکرسی نازل گردید ابلیس دچار ترس شد پس به یثرب امد و از مردی سؤال نمود که امشب اتفاقی افتاده، گفت: بلی ایةالکرسی نازل شده است.

و از مولایمان حضرت امام ابی جعفر محمد بن علی الباقر (ع) روایت نموده که فرمودند: کسی که یک مرتبه آیةالکرسی بخواند خداوند هزار مکروه از مکروه های دنیا و هزار مکروه از مکروهات اخرت را از او رفع می فرماید که آسان ترین مکروه دنیا فقر است و آسان ترین مکروه آخرت عذاب قبر است.

و از مولایمان حضرت امام صادق (ع) روایت است که فرمودند: برای هر چیزی بلندی است و بلندی قران آیةالکرسی می باشد.

و از تفسیر شیخ ابوالفتح رازی روایت نموده که حضرت رسول الله (ص) فرمودند، کسی که آیة الکرسی را بعد از هر نماز واجب بخواند خداوند جل جلاله قبض روح او را متولی می گردد و مانند کسی می باشد که همراه انبیاء جهاد نموده تا شهید شده باشد.

و از جابر بن عبدالله از حضرت رسول الله (ص) روایت نموده که خداوند تعالی به موسی بن عمران (ع) وحی فرمود:کسی که بعد از هر نماز بر ایةالکرسی مداومت نماید، خداوند تعالی به او قلب شاکرین و اجر نبیین و عمل صدیقین را اعطا می فرماید و چیزی از دخول او به بهشت ممانعت نمی نماید مگر مرگ، موسی (ع) گفت: چه کسی به ان مداومت می نماید؟ فرمود: مداومت نمی نماید بر ان مگر پیامبر یا صدیق یا مردی که از او راضی شده ام یا شخصی که شهادت را روزی او می نمایم.

از حضرت رسول الله (ص) روایت است که فرمودند:سوره بقره را یاد بگیرید پس به درستی که اخذا (خواندن) سوره بقره برکت است و ترک (خواندن) ان حسرت می باشد و ساحران راهی بر سوره بقره ندارند.                                             و از مولایمان حضرت جعفر بن محمد صادق (ص) روایت است که فرمودند کسی که سوره بقره و ال عمران را بخواند روز قیامت می آید در حالیکه آن دو سوره روی او را مثل ابر سایه کردند. 

در مستدرک محدث نوری (ره) از لب اللباب راوندی از حضرت رسول (ص) روایت نموده که ملکی بر آن حضرت نازل شد و گفت:به درستی که خداوند تو را به دو صورت بشارت می دهد که قبل از توبه پیامبری اعطا نفرموده:فاتحةالکتاب و خاتمه های سوره بقره،و از ان حضرت روایت استکه فرمودند فضل سوره حمدمانند فضل حاملین عرش می باشد کسی که سوره حمد را بخواند ثواب حاملین عرش الهی به او اعطا می شود.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  و نیز روایت است که فرمودند اگر فاتحةالکتاب در یک کفه میزان قرار گیرد و بقیه قران در کفه دیگر،به درستی که فاتحةالکتاب هفت برابر بر کفه دیگر رجحان دارد.

سوره حمد در مکه نازل شده عبدالله بن عباس گوید چون رسول خدابه رسالت برخاست اولین سخنش این بود              بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین تا به اخر خواند قریش گفتند:ذق الله فاک (خدا دهانت را بشکند) خداوند دهان انان را شکست و خبر دیگری از جناب خدیجه رسیده که ان حضرت از کوه حراء امدند و سوره حمد را خواندند بعدا    یا ایها المدثر نازل شد.                                                                                                                                                                                                                                                                                                 

  اعراف جمع عرف به معنای صخره است.در قران اعراف به صخره هایی بین بهشت و جهنم گفته می شود که در ان افرادی که اعمال خوب و بدشان یکسان باشد هستند و بلاتکلیف مانده اند و منتظر شفاعت پیامبران و معصومین هستند.                                                                                                                                                     

ای سوره مبارکه الرحمن :



این سوره هفتاد و هشت آیه دارد و در مدینه نازل شده است.

نام سوره بر گرفته از آیه اول است و «الرّحمن» هم چون «الله» از نام ها و صفات مخصوص خداوند می باشد.

امام کاظم(ع) فرمود: هر چیزی عروسی دارد و عروس قرآن، سوره الرّحمن است.

در این سوره، آیه "فبایّ آلاء ربّکما تکذّبان" سی و سه مرتبه تکرار شده که بیشترین تکرار در کل قرآن است. جالب آن که این آیه تکراری، هم انسان را مورد خطاب قرار داده و هم جنیان را، که کدام یک از نعمت های بی شمار الهی را تکذیب می کنید؟

در سوره قبل، هشدار تکرار شده بود "عذابی و نذر"، در این سوره نعمت ها تکرار می شود "فبایّ آلاء ربّکما...".

سوره قبل با قیامت شروع و با قدرت الهی تمام شد "اقتربت الساعة... ملیک مقتدر"، ولی این سوره با رحمت شروع و با اکرام الهی پایان می پذیرد "الرّحمن... ذی الجلال و الاکرام".

تفسیر:



 خداوند، رحمان است "الرّحمن". پیامبرش، مایه رحمت است "و ما ارسلناک الاّ رحمة للعالمین". قرآنش نیز رحمت است "هدیً و رحمة للمؤمنین".

"رحمن" نام مخصوص خداوند است که 169 بار در قرآن آمده و 114 مرتبه در هر "بسم الله" تکرار شده است.

در مواردی از قرآن، کلمه "الرّحمن" به جای "الله" به کار رفته است:

"قالوا اتّخذ الله الواحد" ؛ "قالوا اتّخذ الرّحمن ولدا" .

"اتاکم عذاب الله" ؛ "یَمسّک عذاب من الرّحمن".

"قل ادعوا الله او ادعوا الرّحمن".

 حضرت علی(ع) می فرماید: "لا تجعلنّ ذرب لسانک علی من انطقک و بلاغة قولک علی من سدّدک" تندی و تیزی زبانت را برای کسی که تو را سخن گفتن تعلیم داده قرار مده و بلاغت و زیبایی کلامت را به رخ کسی که گفتار تو را قاعده مند و زیبا کرده، مکش.

 "حُسبان" بر وزن "غُفران"، مصدر به معنای "حساب" است. خورشید و ماه حساب دارند. حجم آنها، وزن و جرم آنها، حرکات گوناگون، مدار حرکت، فاصله آنها نسبت به یکدیگر و نسبت به کرات دیگر، مقدار حرکت و مقدار تاثیر آنها بر روی یکدیگر، همه و همه حساب دارد و حساب آنها به قدری دقیق است که دانشمندان، زمان دقیق ماه گرفتگی، خورشید گرفتگی و تحویل سال نو را از مدت ها پیش اندازه گیری و پیش بینی می کنند.

"نجم" هر روییدنی است که ساقه ندارد و "شجر" روییدنی است که ساقه دارد. مراد از "نجم" در این آیه به قرینه "شجر"، گیاه است، نه ستاره آسمان.

منظور از سجده گیاه و درخت در این آیه، خضوع تکوینی آنها در برابر فرامین الهی است که مسیری را که خدا برای آنها تعیین کرده، بی کم و کاست می پیمایند و تسلیم قوانین آفرینش اند.

 قسط در میزان، آن است که نه زیاده خواهی شود نه خسارت و زیان.

بی توجهی به میزان و عدم رعایت انصاف و عدالت در حق مردم، انسان را به فسق و فجور می کشاند و فسق و فجور انسان را به تکذیب وا می دارد. در سوره مطففین می خوانیم: "ویل للمطفّفین" وای بر کم فروشان. سپس می فرماید: "اِنّ کتاب الفجّار..." و آنگاه "ویل یومئذ للمکذّبین" گویا لقمه حرام، مقدمه فجور و فجور مقدمه کفر و تکذیب می شود.

برای برقراری عدل و میزان، اسلام دستورات دقیق و مهمی دارد تا آنجا که در روایات امده است: اگر کفش قاضی تنگ است، نباید در آن هنگام قضاوت کند تا مبادا فشاری که به پای او وارد می شود در قضاوتش اثر بگذارد و او را به عجله و بد خلقی وادارد و از قضاوت بر حق منحرف کند!

 "أنام" به معنای آفریده ها، اعم از جن و انس و همه موجودات روی زمین است. "فاکهة" به هر نوع میوه و "ریحان" به هر گیاه خوش بو گفته می شود. "اکمال" جمع "کِمّ" به معنای پوششی است که میوه را در بر می گیرد، همان گونه که "کُمّ" به معنای آستین است که دست را می پوشند و "کُمّه" بر وزن "قُبّه" به کلاهی گفته می شود که سر را می پوشاند. شاید مراد از "اکمام" در آیه" الیافی باشد که هم چون الیاف روی نارگیل، دور درخت خرما را فرا می گیرد.

"حَبّ" به معنای دانه و "عَصف" به معنای برگ ها و اجزایی است که از گیاه جدا می شود و لذا به کاه نیز "عصف" گفته می شود.

"آلاء" جمع "اِلَی" به معنای نعمت است.

در حدیث می خوانیم: کسی که سوره مبارکه الرحمن را می خواند، هر بار که به آیه "فبایّ آلاءِ ربّکما تکذّبان" می رسد بگوید: "لا بشیءٍ من آلائک ربّ اُکذّب" یعنی ای پروردگار من! هیچ یک از نعمت های تو را تکذیب نمی کنم.

 "صلصال" به معنای گل خشکیده است، "فخّار" به معنای سفال (گل پخته شده) و "مارج" به معنای شعله است. 

 آیا گناهان کبیره و گناهان صغیره‌، در قرآن آمده است‌؟ لطفاً این گناهان را نام ببرید. آیا گناهان کبیره بخشوده می‌شود؟

پاسخ: قرآن در آیات متعددی از گناهان‌، با توصیف و تقسیم بندی‌، یاد کرده است‌. در این آیات‌، گناهان سنگین‌تر با وصف "کبیره‌" و گناهان دیگر ـ که از نظر شدت و زشتی به دستة اول نمی‌رسند ـ با اوصاف "صغیره‌" (کهف‌،49)، "سیئة‌" (نسأ،31)، و "لَمَم‌ْ" یاد شده‌اند. "لَمَم‌ْ" به معنای کارهای کوچک و بی‌اهمیت است که در آیة 32 سورة نجم آمده است‌: "الَّذِین‌َ یَجْتَنِبُون‌َ کَبَغ‌رَ الاْ ?ًِثْم‌ِ وَالْفَوَ َحِش‌َ إِلآ اللَّمَم‌َ إِن‌َّ رَبَّکَ وَ َسِع‌ُ الْمَغْفِرَة‌...; همان‌ها که از گناهان بزرگ و اعمال زشت دوری می‌کنند، جز گناهان صغیره ]که گاه به آن آلوده می‌شوند[; آمرزش پروردگار تو گسترده است‌..."
از این آیه و آیات مشابه (مانند آیة 31 نسأ) استفاده می‌شود که خدای متعال به کسانی که از گناهان کبیره دوری می‌کنند، ولی گاه بر اثر لغزش‌هایی در دام گناهان صغیره گرفتار می‌شوند، دربارة گناهان صغیرة آن‌ها، وعدة گذشت و عفو داده است‌.